Een begroting maken in vijf stappen (ook als je het nog nooit hebt gedaan)

Een begroting klinkt als iets voor mensen met een boekhouder, maar het is maar één vraag: wat komt er binnen, wat gaat er sowieso af, en wat blijft er over? Als je die vraag voor één maand kunt beantwoorden, heb je een begroting. Dit zijn de vijf stappen, in de volgorde waarin ze het makkelijkst gaan.

Stap 1: wat komt er binnen?

Begin met het netto bedrag dat elke maand op je rekening komt. Niet je brutosalaris, niet het bedrag op je contract, maar wat er daadwerkelijk wordt bijgeschreven. Heb je een partner, schrijf dan allebei je netto inkomen op.

Twee dingen die mensen vergeten:

• Vakantiegeld en een dertiende maand komen niet elke maand. Laat ze buiten je maandbegroting en behandel ze apart (zie vakantiegeld en dertiende maand). Dan klopt je gewone maand en zijn mei en december een meevaller in plaats van een verwachting.
• Toeslagen (zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag, kindgebonden budget) zijn wél maandelijks inkomen. Zet ze erbij, maar onthoud dat ze kunnen veranderen als je inkomen verandert.

Heb je een wisselend inkomen? Lees dan eerst begroten met een wisselend inkomen: daar staat hoe je een veilig rekeninkomen bepaalt.

Stap 2: wat gaat er sowieso af?

Dit zijn je vaste lasten: alles wat elke maand (of elk kwartaal, of elk jaar) wordt afgeschreven zonder dat je er een beslissing over neemt. Huur of hypotheek, energie, water, zorgverzekering, andere verzekeringen, telefoon, internet, abonnementen, de gemeentelijke belastingen, wegenbelasting, de sportschool.

De snelste manier om ze compleet te krijgen: scrol door drie maanden afschriften en noteer alles wat terugkomt. Pak daarna de checklist van vaste lasten erbij voor de posten die maar één of vier keer per jaar langskomen; die mis je anders.

Reken alles om naar een maandbedrag. Een kwartaalbedrag deel je door drie, een jaarbedrag door twaalf. Zo weet je wat er gemiddeld per maand af gaat, en kun je elke maand het twaalfde deel van de jaarlasten opzijzetten.

Stap 3: wat wil je sparen?

Sparen is geen restpost ("wat er aan het eind van de maand over is") maar een vaste last die je aan jezelf betaalt. Zet een bedrag vast en maak het de dag na je salaris over naar een spaarrekening.

De volgorde die het best werkt:

1. Eerst een buffer voor tegenvallers: een kapotte wasmachine, een tandartsrekening, een maand zonder opdrachten.
2. Dan de jaarlasten die je in stap 2 hebt omgerekend, zodat de wegenbelasting en de gemeentebelasting klaarstaan als ze komen.
3. Dan je spaardoelen: vakantie, auto, verbouwing, studie.

Stap 4: wat houd je over?

Inkomen min vaste lasten min sparen. Dat ene getal is je begroting. Het is wat je deze maand kunt uitgeven aan boodschappen, kleding, uit eten, cadeaus en alles wat niet vast is, zonder dat je aan het eind van de maand rood staat.

Een voorbeeld:

	Per maand
Netto inkomen	€ 2.850
Vaste lasten	€ 1.738
Sparen	€ 500
Te besteden	€ 612

Is het getal lager dan je verwachtte? Dat is normaal, en precies waarom je dit doet. Nu zie je in één oogopslag waar het heen gaat en kun je kiezen: minder sparen, een abonnement opzeggen, of accepteren dat het krap is in de maanden dat het krap is.

Is het getal negatief? Dan weet je nu dat je structureel inteert en kun je aan de posten werken vóórdat de rekening leeg is. Begin bij de grootste vaste lasten; daar zit de meeste ruimte.

Stap 5: houd het bij, maar niet elke dag

Een begroting hoeft niet elke dag te kloppen. Hij moet elke maand kloppen. Spreek met jezelf (of met je partner) af:

• Elke maand, als het salaris binnen is: klopt het bedrag, is het sparen overgemaakt?
• Elk kwartaal, een kwartier: zijn er posten bij of af, zijn bedragen veranderd? De kwartaalcheck heeft daar een checklist voor.
• Elk jaar, in januari: de nieuwe zorgpremie, het nieuwe energiecontract, de gemeentelijke aanslag.

De drie fouten die bijna iedereen de eerste keer maakt

1. Te optimistisch over het inkomen. Je rekent met je salaris inclusief overwerk of bonus, en de maand dat die uitblijft klopt niets meer. Begroot met wat zeker is.
2. De jaarlasten vergeten. In februari lijkt het ruim, in april komt de wegenbelasting, de gemeentebelasting en het eigen risico tegelijk. Daarom: alles omrekenen naar een maandbedrag en elke maand opzijzetten.
3. Boodschappen als vaste last van € 300 opschrijven terwijl je in werkelijkheid € 550 uitgeeft. Kijk naar wat je echt uitgeeft, niet naar wat je zou willen uitgeven.

Samen met je partner

Woon je samen, dan maak je drie begrotingen in één: die van jou, die van je partner en die van jullie samen. De gezamenlijke lasten verdeel je met een sleutel (50/50 of naar rato van inkomen) en ieder neemt zijn aandeel mee als vaste last in de eigen begroting. Dat is precies hoe WoFin is opgebouwd: Ik, Partner en Samen, met per persoon het getal uit stap 4 bovenaan.