Eerste kind op komst: zo verandert jullie begroting

De babykamer, de kinderwagen, de luiers: iedereen waarschuwt je voor de kosten van een kind. Maar de grootste verandering in jullie begroting zit zelden in de spullen. Hij zit in het inkomen (minder werken, verlof), in de nieuwe vaste lasten (kinderopvang) en in de verdeling tussen jullie twee. Dit artikel loopt de veranderingen langs in de volgorde waarin ze komen, en eindigt met drie afspraken die veel gedoe voorkomen.

Vóór de geboorte: eenmalige kosten

Kinderwagen, bedje, autostoel, kleding, de babykamer. Het is een flink bedrag, maar het is eenmalig en je ziet het aankomen. Maak er een spaardoel van met de uitgerekende datum als einddatum, en kijk vooral naar wat je tweedehands kunt krijgen: bijna alles van een baby gaat een jaar mee en is daarna nog goed. Een kraampakket en de bevalling zijn verzekerd via de basisverzekering; de eigen bijdrage voor kraamzorg en een eventuele poliklinische bevalling zonder medische noodzaak niet altijd. Check je polis.

De eerste maanden: verlof en inkomen

Dit is de verandering die de meeste stellen onderschatten. Zwangerschaps- en bevallingsverlof is doorbetaald, maar daarna komen de keuzes: partnerverlof, aanvullend geboorteverlof en ouderschapsverlof worden niet allemaal volledig doorbetaald, en de regels en percentages veranderen regelmatig. Vraag bij je werkgever of de UWV-site na wat er in jullie situatie geldt, en reken uit wat het netto per maand scheelt.

Praktisch: zet in je begroting een tijdelijke post voor de verlofmaanden, met een begin- en einddatum. Dan zie je in het jaarverloop precies in welke maanden het inkomen lager is en of jullie buffer dat opvangt. Vul die buffer het liefst vóór de geboorte aan tot minimaal drie maanden vaste lasten; een kind is de meest voorspelbare reden voor onvoorspelbare uitgaven.

Vanaf de eerste maanden: wat erbij komt

• Kinderopvang. Voor veel stellen de grootste nieuwe vaste last, soms groter dan de hypotheek. Daar staat kinderopvangtoeslag tegenover, afhankelijk van jullie inkomen en gewerkte uren. Zet de opvang als last en de toeslag als inkomen in je begroting, niet het saldo; dan zie je wat er gebeurt als één van beide verandert.
• Kinderbijslag komt per kwartaal, niet per maand, en kindgebonden budget is inkomensafhankelijk. Reken ze om naar een maandbedrag, maar wees voorzichtig met rekenen op toeslagen: ze worden achteraf definitief vastgesteld en bij een hoger inkomen moet je terugbetalen.
• Zorgverzekering. Kinderen zijn tot hun achttiende gratis meeverzekerd in de basisverzekering, maar meld ze wel aan.
• Boodschappen, kleding, luiers. Niet vast, wel structureel. Verhoog de boodschappenpost en kijk na drie maanden wat het werkelijk is geworden.
• Later: schoolkosten, sport, muziekles, een studierekening. Niet nu, maar wel een reden om een klein maandbedrag opzij te zetten op een aparte rekening op naam van het kind, vanaf de eerste maand. Honderd euro per maand vanaf de geboorte is tegen de achttiende verjaardag, nog zonder rente, ruim twintigduizend euro.

Wat er afgaat

Het is niet alleen meer: uit eten, cafébezoek, vakanties, uitgaan en kleding voor jezelf gaan bij de meeste jonge ouders flink omlaag, zeker het eerste jaar. Soms compenseert dat een verrassend groot deel van de nieuwe kosten. Pas die posten dus ook aan, anders begroot je te somber.

De verdeling tussen jullie twee

Hier zit het gevoelige deel. Gaat één van jullie minder werken, dan daalt dat inkomen, terwijl de gezamenlijke lasten stijgen. Verdeelden jullie de kosten 50/50, dan houdt de partner die minder werkt opeens veel minder over, terwijl die juist meer zorgtaken op zich neemt. Dat voelt (terecht) oneerlijk.

Drie manieren om het recht te trekken:

1. Naar rato van inkomen. De sleutel schuift automatisch mee als een inkomen daalt. Reken het uit met de rekentool kosten verdelen.
2. Kinderopvang apart verdelen. Veel stellen verdelen de kinderopvang naar rato en de rest 50/50, of andersom. Een eigen sleutel per post is niet ingewikkeld als je het één keer vastlegt.
3. Gelijk vrij besteedbaar. Ieder houdt na de gezamenlijke lasten hetzelfde bedrag over, ongeacht het inkomen. De meest radicale en voor sommige stellen de enige eerlijke vorm zodra één partner thuis is voor het kind.

Welke jullie ook kiezen: leg hem vast, en spreek af wanneer je hem opnieuw bekijkt (als het kind naar school gaat, als iemand weer meer gaat werken).

Drie afspraken om vóór de geboorte te maken

1. Wie werkt hoeveel, en hoelang. Niet als eindbesluit, maar als plan voor het eerste jaar, met een datum waarop jullie het opnieuw bespreken.
2. Hoe verdelen we de kosten als de inkomens veranderen. Spreek nu de sleutel af; dan is het straks geen onderhandeling met een huilende baby op de arm.
3. Wat is de buffer, en waar is hij voor. Een kind levert de eerste jaren regelmatig onverwachte kosten op. Een buffer waarvan jullie allebei weten dat hij er is, haalt de spanning eraf.

Zo helpt de app

In WoFin zet je de verlofmaanden als tijdelijke post met een begin- en einddatum, zodat het jaarverloop laat zien welke maanden krapper zijn. De kinderopvang krijgt een eigen verdeelsleutel; de toeslag zet je als inkomen. Verandert een salaris omdat iemand minder gaat werken, dan rekent de app het overmaakbedrag van ieder direct opnieuw uit, en onder Samen zien jullie allebei wat er is veranderd.