Studieschuld en samenwonen: van wie is de schuld, en wie betaalt hem af?

Bij het eerste geldgesprek komt hij meestal pas aan het eind ter sprake, een beetje verontschuldigend: "Ik heb nog een studieschuld." Soms twintigduizend euro, soms vijftig. De partner zonder schuld weet niet goed wat die daarmee moet, en de partner mét schuld voelt zich er ongemakkelijk over. Terwijl een studieschuld financieel gezien een van de netste schulden is die er zijn: lage rente, een aflossing naar draagkracht en geen boete als je sneller wilt. Dit artikel gaat over de vragen die gaan samenwonen oproept, en over wat je er praktisch mee doet.

Van wie is de schuld?

Juridisch is dat simpel: de studieschuld staat op naam van degene die heeft gestudeerd, en daar verandert samenwonen niets aan. Ook bij een samenlevingscontract blijft hij van die persoon. Alleen wie trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, krijgt ermee te maken: sinds 2018 blijven schulden van vóór het huwelijk buiten de gemeenschap van goederen, maar wie onder het oude stelsel is getrouwd of huwelijkse voorwaarden heeft, moet even in de akte kijken.

Gevoelsmatig is het ingewikkelder. Jullie betalen de huur samen, de boodschappen samen, de vakantie samen. Als één van jullie elke maand een paar honderd euro naar DUO overmaakt, houdt die dus structureel minder over. Is dat eerlijk? Dat hangt af van hoe jullie naar het inkomen kijken: de studie heeft dat inkomen mede mogelijk gemaakt, en van dat inkomen profiteren jullie allebei. Er is geen goed of fout antwoord, maar er is wel een antwoord dat jullie samen moeten geven.

Hoe DUO naar jullie kijkt

Na je studie heb je een aanloopfase van twee jaar waarin je nog niets hoeft af te lossen. Daarna berekent DUO een maandbedrag op basis van de schuld, de rente en de looptijd (vijftien of vijfendertig jaar, afhankelijk van wanneer je bent gaan studeren). Is dat bedrag te hoog voor je inkomen, dan kun je een draagkrachtmeting aanvragen en betaal je minder, soms niets.

Hier wordt samenwonen relevant: ben je fiscaal partner, dan telt DUO bij de draagkracht in principe ook het inkomen van je partner mee. Twee inkomens betekent meer draagkracht, dus een hoger maandbedrag. Wie net rondkwam met een verlaagd bedrag, kan na het samenwonen een flink hogere aflossing krijgen. Dat is geen reden om niet samen te wonen, maar wel om het vooraf te weten en door te rekenen. De exacte regels verschillen per stelsel en veranderen af en toe; de site van DUO heeft een rekenhulp voor jullie situatie.

Wat de schuld doet bij een hypotheek

Een studieschuld staat niet bij het BKR, maar bij een hypotheekaanvraag moet je hem wel opgeven, en de geldverstrekker rekent hem mee. Tegenwoordig gebeurt dat op basis van de werkelijke maandlast die je aan DUO betaalt, niet meer met een vast percentage van de oorspronkelijke schuld. Dat is gunstiger dan vroeger, maar een maandlast van tweehonderd euro verlaagt de maximale hypotheek nog altijd met tienduizenden euro's. Extra aflossen vóór de aanvraag kan dus lonen, vooral als jullie de hypotheek samen gaan dragen en de ene schuld de gezamenlijke leenruimte beperkt.

Drie manieren om de aflossing in te passen

1. Persoonlijke last. De aflossing hoort bij de persoon, net als een eigen abonnement of een eigen auto. Die betaalt hem van het eigen deel, en de gezamenlijke kosten verdelen jullie zoals je ze toch al verdeelde. De schoonste oplossing, en de meest gekozen. Nadeel: de partner met schuld houdt structureel minder over.
2. Eerst de schuld, dan verdelen. Jullie trekken de aflossing van het inkomen af vóórdat je de verdeelsleutel toepast. De partner met schuld telt dan voor een lager inkomen mee en betaalt een kleiner deel van de gezamenlijke lasten. Zo draagt de partner zonder schuld indirect een stukje mee, zonder dat de schuld "van jullie" wordt. Reken het uit met de rekentool kosten verdelen, met en zonder de aflossing.
3. Gezamenlijke last. Jullie zien de schuld als een investering in een gezamenlijk inkomen en betalen hem samen, bijvoorbeeld naar rato. Logisch als jullie al lang samen zijn of als het inkomen van de gestudeerde partner duidelijk het hoogste is. Leg dan wel vast wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan: de schuld blijft juridisch van één persoon, en afgeloste bedragen krijg je niet terug.

Welke jullie ook kiezen: schrijf het op, en bespreek het opnieuw als er iets verandert, bijvoorbeeld bij een draagkrachtmeting, een nieuwe baan of een huis.

Extra aflossen of niet?

De rente op een studieschuld is laag, en de aflossing is afgestemd op je inkomen. Veel adviseurs zeggen daarom: los niet extra af, bouw liever een buffer op en spaar. Dat klopt, met twee uitzonderingen. Ga je binnenkort een hypotheek aanvragen, dan kan een lagere maandlast de leenruimte vergroten. En voor sommige mensen weegt het gevoel van een schuld zwaarder dan de rekensom; wie er slecht van slaapt, mag hem gerust sneller afbetalen. Extra aflossen bij DUO is boetevrij en kan met elk bedrag.

Zo helpt de app

In WoFin zet je de aflossing als persoonlijke vaste last van de partner met de schuld, of als gezamenlijke last met een eigen verdeelsleutel; de app rekent direct uit wat ieder overhoudt en wat ieder naar de gezamenlijke rekening overmaakt. Wil je weten wat de tweede manier doet, zet dan onder Meer · Wat als een scenario naast je echte begroting met de aflossing van het inkomen afgetrokken. Zo zien jullie allebei dezelfde cijfers voordat je er een mening over hebt.